Αναγνώστες

Τετάρτη, 17 Ιουλίου 2013

ΟΙ ΑΓΩΓΙΑΤΕΣ



«Το αγώι ξυπνάει τον αγωγιάτη» λέει μια λαϊκή παροιμία.Οι αγωγιάτες των περασμένων χρόνων είναι οι "πρόδρομοι" των αυτοκινητιστών.
 Οι αγωγιάτες ήταν άνθρωποι ικανοί στο περπάτημα, στην πεζοπορία πίσω από τα ζώα τους, πίσω από τα μουλάρια τους, που τα φόρτωναν και μετέφεραν με σταθερότητα τα εμπορεύματα των άλλων από τον ένα τόπο στον άλλο και κυρίως από τα πλησιέστερα τέρματα των αυτοκινήτων προς το εσωτερικό, όταν δεν υπήρχε άλλο μέσο μεταφοράς.


“Θα σαμαρώσω τον ψαρή κι εσύ το αραπάκι 
και θα γενούμε ταιριαστοί τα δυό μας αγωγιάτες”.



Οι αγωγιάτες αποτελούσαν ιδιαίτερη επαγγελματική τάξη. Ο καθένας από αυτούς έτρεφε στο σταύλο του ένα έως δύο μουλάρια καί τα περιποιούνταν πολύ, γιατί απ’ αυτά εξαρτώταν το ψωμί της φαμίλιας του. Εκτός απο τους επαγγελματίες αγωγιάτες, υπήρχαν και οι ευκαιριακοί που με το δικό τους ή δανεικό για μιά διαδρομή ζώο, ακολουθούσαν το μεγάλο καραβάνι, για να φέρουν στο σπίτι τις δικές τους προμήθειες.
Πραγματοποιούσαν επί πληρωμή ιδιωτικές μεταφορές εμπορευμάτων, διακινούσαν ταξιδιώτες, ιδιώτες, γιατρούς για επίσκεψη σε ασθενείς, κρατικούς λειτουργούς για την εκτέλεση υπηρεσίας.

 "Στρώσε στο μουλαράκι σου κόκκινη μαντανία”. 

Κυρίως μετέφεραν δημητριακά (σιτάρι, καλαμπόκι) ή όσπρια ή πατάτες ή κρέας για τον ανεφοδιασμό των κατοίκων. Επίσης, μετέφεραν και επισκέπτες στις απομακρυσμένες γειτονιές.

"Νύχτα σελώνει τ’ άλογο νύχτα το καλιγώνει". 


Λόγω των μεγάλων αποστάσεων μεταξύ των οικισμών, η μετακίνηση των ανθρώπων και η διακίνηση των προϊόντων με τα ζώα ήταν ο κυρίαρχος τρόπος μεταφοράς. Κι αυτό μέχρι τη δεκαετία του '20, που δεν υπήρχαν πολλά μεταφορικά μέσα, ενώ η έλλειψη δρόμων εμπόδιζε τις μεγάλες μετακινήσεις. Στις ολονύχτιες αυτές πορείες αχολογούσαν τα καμπανιστά κύπρια τα κρεμασμένα στους λαιμούς των ζώων, το καθένα με τη δική του ποιότητα ήχου. Ξεκινάει χαράματα παίρνοντας μαζί του τις απαραίτητες τριχιές για το δέσιμο του φορτίου και μερικά τσουβάλια για την ισόβαρη κατανομή του. Φτάνοντας στον έμπορο της πόλης πηγαίνει στην αποθήκη του να παραλάβει το εμπόρευμα. Μπορεί να το συσκευάσει αυτός όπως νομίζει. Η ζημιά που θα πάθει το εμπόρευμα αφότου παραδοθεί από τον έμπορο της πόλης μέχρι που να φτάσει στον προορισμό του βαρύνει πάντα τον αγωγιάτη. Οι αγωγιάτες φροντίζουν να έχουν μαζί τους αδιάβροχα, λάμπες θυέλλης και αρκετές σαμαροτριχιές.
Πολλές φορές όμως το εμπόρευμα γίνεται αιτία να κακοπάθει το ζώο του αγωγιάτη ή και να χαθεί εντελώς.
Λέγεται πως κάποτε σ΄ ένα ψήλωμα μια ξαφνική ανεμοθύελλα σήκωσε το ζώο και το σύντριψε στους βράχους, γιατί έτυχε να είναι φορτωμένο με μεγάλες σανίδες από εκείνες που ταβανιάζουν τα σπίτια οι χωρικοί. Στην περίπτωση αυτή ούτε ο έμπορος δικαιούται να ζητήσει αποζημίωση για το εμπόρευμά του, ούτε ο αγωγιάτης πληρωμή για το κακό που τον βρήκε. Η αμοιβή του αγωγιάτη είναι το αγώι του. Από το ποσό αυτό ξοδεύει για να κολατσίσει σε κανένα χάνι, κι ακόμα για ν΄ αγοράσει κριθάρι ή τριφύλλι για το ζώο του. Μπορεί όμως να παίρνει από τους χωριανούς του διάφορες μικροπαραγγελίες για τις οποίες πληρώνεται ιδιαίτερα.
Ο αγωγιάτης φορτώνει και ξεφορτώνει μόνος του τα εμπορεύματα που παρέλαβε. Το φόρτωμα γίνεται στην αποθήκη του εμπόρου της πόλης και το ξεφόρτωμα στην πόρτα του μαγαζιού του χωριάτη μπακάλη. Ο αγωγιάτης οφείλει αποζημίωση για κάθε ζημιά σε βάρος του εμπορεύματος που θα κάνει στο φόρτωμα ή στο ξεφόρτωμα. Σαν ξεφορτώσει το εμπόρευμα στον τόπο που πρέπει δεν έχει πλέον άλλη υποχρέωση. Παραπέρα απασχόλησή του από τον έμπορο του χωριού πληρώνεται ιδιαίτερα. Το αγώι σπάνια προκαταβάλλεται. Συνήθως δίνεται στον αγωγιάτη σαν τελειώσει το ξεφόρτωμα.

2 σχόλια:

  1. Καλημέρα Πέτρο
    Συγχαρητήρια για την ανάρτηση.
    Μικρός όταν ήμουν είχαμε αγωγιάτες
    και μας μετέφεραν εμάς και τα πράγματα
    μας ψηλά στο βουνό σε ένα μοναστήρι
    στη Θάσο, που είχαμε τάμα στον Άγιο
    Παντελεήμονα πριν...50 χρόνια!!!
    Τώρα στα νεότερα χρόνια θυμήθηκα και
    τον....Τσοβόλα!! τον γιο του αγωγιάτη!!!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Και μένα ο πατέρας μου έκανε συχνά τον αγωγιάτη πριν 1972 που έφτασε ο δημόσιος δρόμος στο σπίτι μας. Μέχρι τότε μουλάρια και αγωγιάτες. Για μας τους Ηπειρώτες που είμαστε 45+ αυτές δεν είναι άγνωστες εικόνες. Χάρηκα πολύ με την επικοινωνία.

    ΑπάντησηΔιαγραφή